Open Source, wat moet je daar als ICT-professional nou mee?
Dit artikel werd op verzoek van LanVision geschreven voor het december nummer 2006, het tweemaandelijks blad voor ICT Professionals van de NGN
Directies schakelen voor advies geregeld “onafhankelijke adviesbureaus” in. Vaak wordt vervolgens de discussie over het gebruik van Open Source op tafel gelegd, zoals die heel knap door Microsoft wordt geregisseerd. Het zal niemand verbazen, wat de uitkomst is. De buitengewoon goede marketingmachine van het bedrijf draait nog steeds op volle toeren. In dit artikel laat ervaringsdeskundige Willem Massier een ander geluid horen.
Nog steeds hoor je geregeld op bijeenkomsten – soms lees je het zelfs in vaktijdschriften - dat energie en tijd besteden aan Open Source in een zakelijke omgeving volkomen idioot is en dat de kosten van implementatie van bijvoorbeeld een Linuxserver niet lager, maar hoger liggen dan bij een Microsoftserver. De vraag is echter, in hoeverre zo’n mening zich verhoudt tot de feiten? Want Open Source is de zolderkamer allang ontgroeid. Vanuit de hoek van de Open Source beweging is de redenering ook precies andersom. Daar wordt beweerd, dat Open Source tot een stabieler product én een lager kostenpatroon leidt. Dat laatste lijkt heel logisch gezien het feit, dat veelal licentiekosten ontbreken. Maar er is veel meer te vertellen over het nut en het belang van Open Source als basis ook in het Midden en Klein bedrijf.“OSS nodigt uit om samen te werken om de software te verbeteren of uit te breiden, zonder dat eigendomskwesties deze samenwerking in de weg zit” (van de website OSOSS.nl, programma Open Standaarden en Open Source Software voor de overheid). En in het kader van dit artikel zou ik op basis daarvan als stelling daaraan toe willen voegen: het helpt ICT-professionals een beter beheer(s)bare omgeving te realiseren voor interne en externe klanten.
Wat van u als ICT-professional wordt verwacht
Op de website van LanVision.nl staat “Als ICT-professional bent u de schakel tussen infrastructuur en organisatie. U vertaalt de strategie van de organisatie naar hardware, software, diensten en oplossingen. U zorgt onder meer voor ondersteuning en houdt het steeds belangrijker en complexer wordende netwerk bedrijfszeker in de lucht.”
Het geeft heel goed aan, wat er allemaal van een ICT-professional wordt verwacht. Als ICT-professional ben je daarom bijzonder gebaat bij stabiele producten en diensten. Het werken aan professioneel beheer en beheersbaarheid behoren dus tot de kerntaak van de ICT-professional.
Closed Source betekent afhankelijk zijn van niet een te beïnvloeden aanbod
Als directeur van een bedrijf dat de stap heeft gemaakt van hard- en softwareleverancier naar ontwikkelaar van een compleet virtueel kantoor met uitsluitend opensource componenten ben ik natuurlijk als ieder ander subjectief. Maar als praktijkervaring ook een belangrijk element in kennisontwikkeling mag zijn, dan is mijn subjectiviteit wel logisch verklaard. Staat u mij een historisch uitstapje toe?
In de jaren negentig was het ICT-bedrijf(je) waar ik werkte gespecialiseerd in netwerkoplossingen. Natuurlijk hadden de beide netwerkspecialisten hun Novell-opleiding en waren ze getraind in alle voorkomende Microsoft netwerken. Daarnaast hadden we als extra het midden jaren negentig ook populaire LANtastic in ons assortiment. We leverden naast deze en andere diensten en producten ook de bekende software voor adres-, email- en agendabeheer. En we liepen ook tegen dezelfde problemen op als onze collega’s. Problemen die altijd te maken hadden met een gebrek aan kennis bij de gebruiker en/of een gebrek aan enerzijds stabiliteit en anderzijds flexibiliteit van de software. Dat gebrek aan kennis bij de gebruiker werd overigens mede veroorzaakt door de mogelijkheden om de software te gebruiken, maar ook om haar onbruikbaar te maken. Als ICT-professionals konden we onze dagen vullen met het oplossen van daardoor volkomen onnodig ontstane problemen. Ik weet, dat er collega’s zijn, die nu een lachje niet kunnen onderdrukken, omdat ze hun boterham verdienen aan het oplossen van door gebruikers vanwege gebrek aan kennis veroorzaakte problemen. Veruit de meeste collega’s zullen echter ongetwijfeld andere gevoelens hebben bij dit déjà vu.
Behalve de door gebruikers (of moet je de software zelf als schuldige aanwijzen?) op basis van kennisgebrek veroorzaakte problemen, kenden we ook de problemen, waar we geen enkele grip op hadden. De architectuur van de geleverde standaard software was een gegeven. Daar had je geen enkele invloed op. Alle software werd op dezelfde manier zonder toegang tot de broncode opgeleverd. Dus als je aan een geleverd product al iets wilde toevoegen, dan moest je het er bovenop bouwen. Fouten in de onderliggende laag moest je wel meenemen. En echte alternatieven waren er eigenlijk niet. Het was heel vaak dweilen met de kraan open.
En tenslotte was er nog het gegeven, dat de hoofdleverancier van de veelgebruikte standaardproducten er een bijzonder individuele filosofie op na hield. “Een PC op elk bureau”, was en is volgens mij overigens nog steeds de missie van Bill Gates’ bedrijf. Dat Microsoft is geslaagd om die missie voor een groot deel ook waar te maken, blijft bewonderenswaardig en heeft voor 100% zeker voor een enorme versnelling van het gebruik van automatisering ook in het MKB geleid. Maar tegelijkertijd hebben we daarmee ook in sneltreinvaart alle bijkomende problemen wel geadopteerd.
Resumerend waren en zijn mijn bezwaren dus tegen Closed Source software: ook niet ICT-professionals (de gewone gebruikers) hebben te veel mogelijkheden om de door hen gebruikte software onbruikbaar te maken, echte interne problemen van de software moet je adopteren ook bij maatwerk uitbreidingen (reverse engineering is vrijwel uitgesloten) en als derde de bijkomende problemen (denk aan veiligheidsissues en virussen) die hun oorsprong niet alleen in de architectuur van de software, maar ook in de meekomende filosofie vinden.
Open Source biedt onafhankelijkheid en ruimte voor voortschrijdend inzicht
Ons besluit eind 2001 om ons niet langer de wet te laten voorschrijven, maar stappen te zetten in de richting van de Open Source Community is dus vanuit de praktijk geboren. Anno 2006 kunnen we niet anders dan concluderen, dat we een heel goede keuze hebben gemaakt. Systeembeheer via Linux/Debian blijkt – afgezien van het ontbreken van licentiekosten - veel voordeliger. Ten eerste omdat er vrijwel niet hoeft te worden gedweild, ten tweede omdat op een veel dieper niveau kan worden ingegrepen en ten derde omdat de Community altijd beschikbaar is om via samenwerking wereldwijd te werken aan kennis- en productverbetering. En wat geldt voor het besturingssysteem, geldt precies zo ook voor de daarop gebouwde lagen. Of het nu gaat over de wereldwijd meest gebruikte webserver Appache, de inmiddels echt fantastische database MySQL, of desktopapplicaties en grafische schillen voor eindgebruikers of de Asterisk telefooncentrale, in al die gevallen geldt, dat er altijd mensen zijn die samen willen zoeken naar het best mogelijke resultaat.
Gegrepen door de nieuwe wereld waarin we terechtkwamen, maakten we in 2003 ook met de door onszelf ontwikkelde webbased software de stap naar Open Source. Een applicatie aangeboden op ASP-basis om daarmee zowel de gebruikersinterface, als het centraal beheren en updaten, als de steeds meer gehoorde wens van mobiel werken, als de groeiende wens van kennisdelen en samenwerken adequaat te kunnen bedienen.
Persoonlijk maak ik gebruik van de Microsoftproducten XP, Office en IE. Dat laatste alleen, omdat ik daartoe wordt gedwongen door de telebankiersoftware van de bank. Mijn standaardbrowser Firefox (werkt op zowel Windows, Apple als Linux) wordt – ondanks dat ruim 12% van alle Nederlandse internetters dat prima Open Source alternatief gebruikt - nog steeds niet goed ondersteund. Microsoft Office gebruik ik, omdat ik mezelf de tijd (nog) niet gun om te scholen naar Open Office, wat ik wel gebruik, maar minder ken. Op serverniveau gebruiken we alleen Linux / Debian. Op ons kantoor en van huis uit wordt door de verschillende mensen gebruik gemaakt van zowel Linux, Apple als Microsoft op de desktop. Door de CRM-groupware op ASP-basis geïntegreerd met o.a. de ook op Open Source (Asterisk) gebaseerde telefooncentrale en op Open Source projecten gerealiseerde antivirus en antispam functionaliteit is daarmee een uiterst stabiel en eenvoudig ook remote te beheren en toch cross platform systeem ontstaan van netwerk- en lokale componenten. Helaas moet het gezegd: de enige werkstations die wel eens problemen geven, zijn de twee Windows XP machines.
Behalve dat we natuurlijk zelf gebruikmaken van het systeem, hebben we er via een partnerkanaal ook anderen gelukkig mee kunnen maken. Via het wereldwijde platform SourceForge.net plaatsten we de complete broncode en langzaam aan begon inderdaad een Community te ontstaan. Op 1 juli jongstleden plaatsten we de volledig herziene in OOP geschreven versie. Sindsdien is de broncode 7.300 maal gedownload en hebben we met ruim 300 ontwikkelaars wereldwijd soms heel intensief contact, terwijl binnen ons kleine softwarehuis toch slechts 2 ontwikkelaars voor dit project op de loonlijst staan. De Community werkt dus echt en stelt ons in staat blijvend aan een product door te ontwikkelen, dat vervolgens ook volkomen onafhankelijk van ons als de oorspronkelijke ontwikkelaars zijn weg zal blijven vinden. En daarmee is wellicht meteen het finale plus gemeld. Waar je als ICT-professional in het traditionele kanaal aan handen en voeten gebonden blijft aan de leverancier van de software – vaak zelfs in de keuze van hardware en eventuele engineers – daar heb je als klant in de Open Source wereld met die gekunstelde afhankelijkheid niets te maken.
Open Source biedt de ICT-professional aantrekkelijke perspectieven
Al met al betekent de keuze voor het inzetten van Open Source in een MKB-bedrijfsomgeving:
- dat je beter kunt inspelen op maatwerkwensen van je interne of externe klant
- dat je een grote mate van onafhankelijkheid hebt ten opzichte van je leverancier
- dat je problemen op een veel dieper niveau op kunt lossen
- dat je sneller en meer support kunt krijgen ook zonder nieuwe door hun uitgebreidheid vaak nutteloze trainingen en certificaten
- dat je een structureel stabielere ICT-omgeving kunt realiseren
- dat je een structureel meer functionele ICT-omgeving kunt opzetten zonder steeds te hoeven kijken naar de licentiekosten van soms zelfs nauwelijks gebruikt software
- dat je door de hogere ROI ook sneller kunt switchen als een gemaakte keuze toch niet de juiste blijkt
Voor echt grote bedrijven en waar een volledig op maatwerk gebouwd pakket in het geding is, zal de TCO (Total Cost of Ownership) van Closed Source en Open Source wellicht niet veel van elkaar verschillen. De kosten voor beheer, maatwerk en onderhoud hangen immers af van de functionele eisen, gebruikte techniek, uurlonen en beschikbaarheid van de technische experts in de markt. In die markt heb ik me niet begeven. Maar als de BackOffice van de AEX in Amsterdam al sinds 2000 op Linux draait, dan is dat toch wel een aanwijzing, dat ook voor grotere dan MKB-bedrijven geldt, dat Open Source voor de ICT-professional aantrekkelijke perspectieven biedt.
Hoe gaan ICT-professionals zich opstellen? Voor het MKB geldt volgens mij dus, dat Open Source ICT-professionals helpt een betere beheer(s)bare omgeving te realiseren voor interne en externe klanten. Gezien de interessante bewegingen in Gemeenteland (op 4 oktober 2006 bijvoorbeeld via de publicatie op Webwereld “Gemeenten bundelen krachten voor open-source”) lijkt het allang niet meer de vraag éf Open Source iets kan gaan betekenen voor ICT-professionals, maar is het beter de vraag te stellen wanneer ICT-professionals inspelen op de snel groter wordende kansen. |  |
| Door Willem Massier Ceo van Terrazur internet professionals en Covide Virtueel Kantoor wmassier@covide.nl | |
Geciteerde bronnen:
| |
zie ook: Gebruiker, Lokaal netwerk, Opensource, Privacy / Afschermen, QoS / Quality of Service, SaaS / ASP, Security / Veiligheid, SLA, Systeembeheer
