Blogs

De onderstaande blogs zijn gepubliceerd op de website bruggen-bouwen.nl

Wat is leiderschap?


leiderschap

Wie eergisteren onze politieke leiders met elkaar in debat hoorde en zag gaan, zou zich wel eens achter oren hebben kunnen krabben. "Is dit wat we verwachten van leiderschap"? is in elk geval wat ik me heb afgevraagd.

‘Leiderschap wordt niet gedefinieerd door het uitoefenen van macht,' schreef Mary Parker Follett bijna honderd jaar geleden, ‘maar door de autonomie te vergroten van diegenen die geleid worden.’

Hoe anders gedroegen vooral de heren Wilders, Buma en Rutte zich. Daarom dacht ik, dat het wellicht een goed idee was om een oude blog opgepoetst opnieuw te plaatsen op deze dag na lokale verkiezingen, waarin de premier van ons land live op televisie heel goed voorbereid elke nuance zagen loslaten in een ultieme poging meer stemmen te winnen.

Leiderschap wordt niet gedefinieerd
door het uitoefenen van macht.

Wat is leiderschap?
Niet zaken als effectiviteit en samenwerken lijken anno 2016 van belang, maar op welke wijze 'leidinggevenden' kunnen weglopen voor hun verantwoordelijkheid. Terwijl visie een vies woord wordt genoemd, er daardoor wellicht ook geen werkelijke aandacht is voor de echte problemen, wordt geprobeerd om macht te vergaren. Echte problemen worden platgeslagen tot one-liners. Tegelijkertijd worden er mooie rapporten gegenereerd, waar feitelijk niemand op zit te wachten. Maar voor die rapporten hebben organisaties nog steeds meer tussenlagen nodig. Het contact tussen de top en de werkvloer lijkt volledig verloren. Is dat echt leiderschap?

Wat heeft leiderschap met hiërarchie en verantwoordelijkheid te maken?
Rutger schrijft: "In de jaren veertig werd ook al geschreven over ‘platte organisaties’ en ‘bottom-upmanagement.’ In de jaren zestig werd de komst van ‘organische bedrijven’ al voorzien. En in de jaren negentig hadden we het al over ‘lerende organisaties’ in de ‘kenniseconomie.’ Managementgoeroes schreven de ene na de andere bestseller over ‘het einde van de hiërarchie.’"

Dit is exact, wat ik in 1999 beoogde. Ik wilde geen tussenlagen, geen trafficmanagers. Ik wilde ZELF weten wie, wat, wanneer en waar aan het doen was en vond het van even groot belang, dat iedereen dat ook van mij wist. Transparantie! Lean en meaningful werken. Met betrokken medewerkers.

Ik wilde een systeem, waardoor iedereen wist wie waarvoor verantwoordelijk was, zodat niemand kon zeggen, dat hij dacht dat iemand anders het zou doen, als hij zelf verantwoordelijk was. Dat zou hij ook niet willen overigens. Daarvoor is hij veel te betrokken op het team, de klant en het project.

Dat systeem werd Covide (Coöperative Virtual Desktop), omdat we de interne organisatie (met op elkaar betrokken mensen) èn de klantgerichtheid met elkaar wilden integreren. We bouwen er samen met klanten aan sinds 1999. (Surf naar https://www.covide.nl/over-ons als je wilt lezen, hoe we dat hebben vertaald.) Vanuit de visie dat leiderschap eigenlijk niets met macht te maken zou moeten hebben, maar met het nemen van verantwoordelijkheid. Leiderschap is langs die weg ook niet star aan een persoon of partij gebonden, maar wisselt continue op basis van initiatieven.

Leiderschap of management?
‘Leiderschap wordt niet gedefinieerd door het uitoefenen van macht,' schreef Mary Parker Follett bijna honderd jaar geleden, ‘maar door de autonomie te vergroten van diegenen die geleid worden.’

Onze bedrijven en maatschappij worden echter niet meer gerund door leiders, maar door managers. Steeds meer managers. En managers gaat het niet om een visie maar om te zorgen dat alles volgens vastgelegde procedures verloopt.

Ik las het in een prachtig artikel van Rutger Bregman. Zelden heb ik duidelijker verwoord gezien, waarmee ik al zoveel jaren rond loop en waarvoor ik in 1999 begon met het platform, dat effectief samenwerken als doel kent.

Koploper in het aantal managers
Maar als je het aangehaalde artikel van Rutger Bregman leest, dan ontdek je, hoe de werkelijkheid zo totaal anders is, dan wat op grond van interessante bronnen als Triodos en het zakenblad The Economist zou mogen verwachten. Er zijn de afgelopen jaren niet veel minder, maar juist meer managers gekomen.

"Als er bezuinigd moet worden,
dan kúnnen managers in eigen vlees snijden -
maar meestal vliegen hun ondergeschikten er als eerste uit.
Dit heeft alles met macht te maken."

Rutger: "... er is één plek waar de manager het nog prima doet: de werkelijkheid om ons heen. Kijk maar naar deze cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS):

  • Het aantal managers in Nederland: meer dan 2,5 miljoen.
  • De groei van het aantal ‘algemeen directeuren’ tussen 2004 en 2014: 63 procent.
  • De snelst groeiende beroepsgroep tussen 1996 en 2014: ‘managers zorginstellingen.’

Nederland heeft nog nooit zoveel managers gehad als in onze moderne netwerksamenleving. We zijn zelfs koploper in Europa. (Dat we koploper zijn in Europa, blijkt uit onderzoek van professor Alfred Kleinknecht.)"

Dank Rutger. Duidelijk!

Samen de schouders eronder
Met ons systeem bedoeld voor transparantie en zo weinig mogelijk managementlagen hebben we blijkbaar een heel lastige boodschap. Ondanks onderzoeksrapporten blijven directies en aandeelhouders geloven in een weg die uiteindelijk niet leidt naar meer maar naar minder succes tegen veel hogere kosten.

"We weten al heel lang dat werknemers floreren als ze meer vrijheid krijgen, of ze nu laag- of hoogopgeleid zijn. Zodra ze hun managers té serieus nemen, loopt de boel zelfs in de soep. Dit bleek onder ander uit onderzoek van de Canadese professor Marylène Gagné."

Het is mijn analyse, dat het in de samenleving door de bedrevenheid van op marketing gecoachte politici niet anders meer is. Ook onze politici laten zien, dat het hen niet om de lang termijn en gezag gaat maar om macht. Ze zijn duidelijk meer managers dan leiders.

Het zal aan mijn grenzeloos optimisme liggen en de gedachte, dat uiteindelijk aandeelhouders en directies wakker gaan worden en ontdekken, waar de gezamenlijk missie van leidinggevenden en medewerkers ligt: samen de schouders zetten onder een succesvolle onderneming. Democratie, samenwerken en betrokkenheid zijn toch geen vieze woorden geworden?


Eerder verschenen blogs


administratorBlogs

Probeer Covide kosteloos uit

 

Je kan meteen beginnen in een online demo-kantoor.

Met behulp van onze uitgebreide Cursus Handleiding en persoonlijk contact vind je snel je weg.

 

>>  Gratis uitproberen?